Son cousas propias dun proceso precongresual, din os máis cautos no PP para referirse á crise que está a vivir o liderazgo de Mariano Rajoy a raíz do súa decisión de dar un golpe de temón ao perfil conservador co que leva perdido xa dúas elecciones xerais. Pese a contar co importante apoio de baróns autonómicos como son os presidentes valenciano e murciano, ou os dirixentes do partido en Galicia ou Andalucía, a fenda aberta trala saída da dirección de Zaplana e Acebes, e agora co portazo de María San Gil á ponencia política congresual, induce a pensar que se pode estar preparando unha campaña de desprestixio de Rajoy, que aínda que chegue tarde para o vindeiro congreso, si pode ser efectiva de cara á nominación do futuro candidato a presidente do Goberno.

A base do debate, aínda que podería ser de caras, semella ser sobre todo de ideas. O abandono do centrismo que protagonizou Aznar unha vez iniciado o seu segundo mandato marcou o devir dun partido que, logo do batacazo do 14-M de 2004, non só non mudou a estratexia senón que a radicalizou para distanciarse máis da política de Zapatero. Agora Rajoy parece que entendeu a mensaxe e por iso, tras decidirse a seguir á fronte do partido, pediu mans libres para trazar a nova senda, aínda que para iso está agora a loitar cos sectores máis talibáns do partido, capitaneados seguramente pola sombra alargada de Aznar. Facendo contas sobre o número de delegados que apoiarán a Rajoy no vindeiro congreso ninguén dubida de que gañará. Agora ben, o papel dos quintacolumnistas e a súa destreza para levar o temón, serán factores que decidirán se será quen de optar a un terceiro asalto contra ZP.

O caso PXOM, como xa lle poderiamos chamar se nos estivésemos referindo a un culebrón de sucesos, recórdame aos atascos que ás veces temos coa lectura dalgún libro, que por falta de tempo ou desidia literaria retomamos un día facendo un exercicio de recapitulación para saber de que ía a cousa. Pois ben, esta semana o equipo redactor do dichoso plan de urbanismo e os grupos políticos voltáronse a reunir para negociar un calendario de aprobación do documento, pero polo escoitado despois da reunión semella que aínda queda moita cera por arder ata que os protagonistas do caso se poñan dacordo.
Seica o parón no sector do ladrillo pode que evite dalgún xeito os efectos dañinos para a configuración da cidade que pode ter a paralización do PXOM, pero iso non quita de que esteamos a vivir un proceso de falta de responsabilidade por parte dos representantes da cidadanía á hora de pechar un acordo que facilitaría a posta en marcha de dotacións como por exemplo a gardería do campus.
Pero como este é un plan de nunca acabar, unha vez que o equipo de redactoras marcha para Madrid a facer esos cambios acordados que logo nunca se plasman, a vida municipal volve á rutina da Policía Local en folga de brazos caídos ou un goberno planificando viaxes oficiais e buscando ocos na axenda das autoridades para inaugurar instalacións públicas que xa poderían estar en servizo.
«Es que allí se vive a 33 revoluciones y aquí a 45», dicíame hai días un madrileño facendo unha comparación entre a dobre velocidade dos discos de vinilo e as grandes e pequenas capitais. Pois claro que si, pero iso tampouco xustifica que a xestión pública se ralentice, pois que se saiba os impostos que estamos estos días a pagar, tanto a nivel municipal como estatal, non teñen ningún tipo de ralentización na data de abonamento.
No caso que nos ocupa —para os que xa se perderon estabamos a falar do PXOM—, postos a ser previsores e tendo en conta que os planes urbanísticos deberían ter unha vixencia de dúas décadas, o mellor sería comezar xa a negociar o seguinte, para así, dentro de dez anos, tal e como pasa con este proxecto, poidamos poñer un calendario definitivo de aprobación. O malo é que deste xeito aínda podemos liar máis ao cidadán e, como ocorre cos libros de difícil comprensión, disuadilo de seguir adiante coa lectura pola perda de interés do fío conductor. Ou igual é ese o fin que persiguen os nosos políticos, que nos fartemos de estar pendentes deles e miremos a tele ou collamos o último supervendas de librería. Eu ata lles propoño un clásico: ‘A historia interminable’, de Ende.

Ribadeo despediu onte o que sen dúbida foi o seu gran valedor durante os anos nos que Leopoldo Calvo Sotelo tivo tarefas no Goberno de España.
Na vila luguesa, berce de súa nai, viviu ademais durante a súa adolescencia e nela pasou moitos veráns e vacacións, e o cariño que lle tiña ás súas xentes ata o levou, segundo di un amigo do finado, a usar fondos reservados para facer a traída da auga ribadense.
O amor do ex presidente español pola terra da súa nai foi tamén o que levou o Rei a outorgarlle o marquesado da Ría de Ribadeo, un título que ata ben podería servir para aclararlles aos veciños asturianos cal é en realidade o nome do estuario do Eo.
Agora ben, postos a analizar toda a información que durante estes días debullaron os informativos e os xornais en torno ao papel de Calvo Sotelo á fronte do país, a un dálle a impresión de que, ou ben alguén está a esaxerar, ou ben os panexíricos só buscan acompasar o son da marcha fúnebre. Entre outras cousas, dise que no seu mandato conseguiu abortar un golpe de Estado mellor preparado aínda que o 23-F e que grazas á entrada na OTAN, que el negociu, se mudou o papel dunhas forzas armadas sospeitosas de bloquear o cambio político na Transición. Pero o certo é que tanto o seu partido como logo os españois decidiron que a súa fora unha efímera etapa de estadista e nun repaso ás crónicas daqueles revoltos anos oitenta veremos que falaban de crise política e económica e de falta de xestión. Que Calvo Sotelo sería un bo home ninguén o nega, pero o certo é que moitos dos que hoxe o louvan foron quen de darlle porta, como tamén fixeron con Adolfo Suárez.

Nesta España polilingüística e polinacional un dos episodios que máis uniu aos seus habitantes é o levantamento contra os franceses dous de maio de 1808, que deu inicio a unha Guerra da Independencia trala que tampouco chegaron tempos dourados para os españois, coa instauración dunha monarquía absolutista. Aquel día de cólera, como recorda Arturo Pérez Reverte no seu libro publicado ‘ad hoc’, os que salvaron o país non foron os doctos, senón os ignorantes, o vulgo farto da arrogancia dun exército invasor, que trataba como lixo ao pobo, mentres se gababan de ser garante da liberdade, a igualdade e a fraternidade.
Aquela revolta duramente reprimida e que tan xenialmente retratou Goya tamén chegou a Galicia e a Lugo, onde ingleses e franceses libraron algunha batalla usando a romana muralla como baluarte, e dende onde incluso o lexendario xeneral John Moore dirixía a defensa da cidade.
A posterior ocupación francesa e rapiña da escasa riqueza que había no Lugo dos inicios do século XIX, ao igual que se fi xo no resto de cidades, foi sen dúbida o grande erro dos exércitos de Napoleón, que acabaron por enxendrar un odio visceral do pobo hacia os veciños galos e, o que foi peor, contra aqueles españois chamados afrancesados, que tentaron construír unha revolución dende os ateneos e sen contar co pobo iletrado.
Douscentos anos despois resulta cando menos anecdótico que unha comunidade xa multirracial como Madrid celebre con tanta vehemencia e espíritu patriótico aquela data, tendo en conta que dende aquela moitos outros sucesos influíron na España de hoxe e na súa relación con países irmáns dentro da UE como Francia. Pero seica que como diciamos ao principio cómpre furgar ben na historia para atopar momentos nos que os españois do norte, o centro e o sur fixeron causa común.
A falta de heroes como Daoíz e Velarde, a España que hoxe conmemora o bicentenario da revolta contra o invasor gabacho e, máis en concreto os dous principais partidos, andan tamén na procura de símbolos para vertebrar un país que, porén, semella máis preocupado pola crise económica ou polos problemas cotiáns que por atoparse a si mesmo na historia.
O sentimento de rebeldía de hai dous séculos tamén chegou máis pola escaseza que por motivacións políticas, e o erro que cometeron os franceses daquela foi pensar que a man dura sería dabondo para manter a orde.
Hoxendía os gobernantes tamén se equivocan cando pensan que as nacións se constrúen con bandeiras e escudos, sen decatarse que o máis importante para a xente é vivir sen máis dúbidas que a de elexir que película ou partido ver pola noite.

Escoito e leo informacións e comentarios sobre a crise alimentaria que din está a afectar xa ao terceiro mundo e chego á conclusión de que hai problemas que se daban por resoltos, como a fame negra, pero que reaparecen cíclicamente sen que ninguén faga nada por previla.

A principal causa desta situación que pode chegar a desestabilizar rexións e ata continentes din que é a suba de prezos dos alimentos básicos, como arroz, trigo, millo, por culpa das malas colleitas nalgunhas zonas ou polo auxe dos biocarburantes, unha situación que están a aproveitar os especuladores para facer caixa ante a crise que viven outros sectores.

O problema xa viña sendo denunciado por algunhas organizacións como a FAO ou as ONGs que traballan nos países máis pobres, pero só cando unha cadea de alimentación estadounidense anuncia que vai restrinxir a venda de arroz é cando o primeiro mundo se decata do desaxuste que sofre o mercado. Claro que o que para un estadounidense medio non deixa de ser unha anécdota, posto que o incremento do prezo deste alimento ata nun 140% no que vai de ano pouco vai influir na súa economía, para unha familia dun país pobre como Bangladesh se cadra acaba por poñer en perigo o seu sustento diario.

Os efectos da malnutrición poden deixar ademais secuelas para toda a vida nos nenos que  sufran a que pode ser a primeira gran crise humanitaria dun século no que ata o de agora o que máis nos preocupaba era o cambio climático. Se cadra alguén se esqueceu de que a fame no mundo é aínda unha problema sen erradicar.

En plena recesión polos prezos do petróleo no mundo, os ‘Supertramp’, aquela banda británica de rock progresivo, sacou á rúa a mediados dos 70 ‘Crisis? What Crisis?’, o seu segundo disco, cunha tensión instrumental moi acorde con aqueles tempos de incerteza económica e política no mundo. Na carátula de portada do LP -un soporte que axudaba tamén a amosar a orixinalidade do artista e que dinamitou o MP3 e o Ipod-, unha fotomontaxe recollía a un home en bañador prácidamente sentado baixo un parasol en medio dunha paisaxe de decadencia fabril. A ilustración deixaba transcender unha despreocupación, non sa bemos se das autoridades ou da xeración dos músicos, diante da recesión, unha actitude que ben podería servirnos hoxe en día para describir a esa non crise que desde o Goberno se tenta agochar pese aos últimos datos que amosan un crecemento do número de parados en case 250.000 persoas no primeiro trimestre do ano, preto de 12.000 deles en Galicia, segundoos datos da Enquisa de Poboación Activa.
O vicepresidente Solbes, que agora fala de un axuste propio do ciclo económico e augura que nun ano todo estará superado, ben podería ter sido, por idade e ideoloxía, o protagonista daquela foto estival do disco, e escoitando o seu discurso tecnicista o pobo non tería porque preocuparse se non fora polos problemas que teñen para chegar a fin de mes despois das subidas das hipotecas, os carburantes, o pan, o leite… Fronte ao optimismo do feliz veraneante atopamos a unha oposición que, recén instalada no Congreso e o Senado, de seguro que aproveitará os vindeiros meses para meter o dedo na chaga, logo de que Zapatero se considerase capaz de afrontar sen compañía os vindeiros catro anos. O PP, malia a feira interna que vive, fai causa común para sacalle as cores á política económica dos socialistas, algo que podería ter sido a principal baza para recuperar o Goberno se non fora polo radicalismo noutros temas que agora tenta desterrar Rajoy.
Mentres, os sindicatos maioritarios son máis moderados nas críticas, aínda que seguramente esperan ter un maior protagonismo máis aló do vindeiro Primeiro de Maio, xa que os traballadores aos que representan vanlles esixir un papel belixerante para evitar que todos os efectos da crise acaben repercutindo só nas súas costas. En Lugo quizá tiveramos esta semana un adianto do que pode traer unha etapa de recesión económica. A liorta montada diante dunha empresa láctea, unha das poucas industrias que ten Lugo, debería facernos reflexionar; aínda que algúns preferirán disfrutar dos raios de sol primaverais.

“Eu son Balbino, un rapaz da aldea”, dicía á personaxe de Neira Vilas en ‘Memorias dun neno labrego’, unha crónica da sociedad rural galega de mediados do século pasado que ben merecía reler no Día do Libro que mañá festexamos. A historia deste “ninguén e ademais pobre” que protagoniza o relato do escritor pontevedrés vénme á cabeza a conta da situación que a diario viven centos de nenos, eso sí cada vez menos, a conta da súa peregrinaxe cara aos centros escolares e institutos de vilas e cidades. A Consellería de Educación anunciou que o vindeiro ano vai suprimir o primeiro ciclo de ESO en varios colexios do rural, polo que moitos deses alumnos terán que pasar cada día ata dúas horas subidos nun bus para poder asistir a clase. O afectados xa comezaron a mobilizarse e o luns a cidade de Lugo foi escenario dunha concentración de máis de dúas mil persoas que se manifestaron portando pancartas na que se lían frases como: ‘Así se fomenta o rural, levando os nosos fillos para a capital?’.

O certo é que a medida de Educación, xunto con outras circunstancias económicas como a baixada dos prezos da carne e do leite están a abrir unha fenda na línea de flotación dos pobos galegos do interior, que vén como as administracións non axudan a parar esa sangría que supón o despoboamento e a marcha dos mozos para as cidades e incluso para fóra de Galicia. Igual que lle pasou ao irmán e aos amigos de Balbino nesa historia tan fabulada como presente aínda hoxe no rural galego.

Esta semana entraron en vigor en Galicia as chamadas Normas do Hábitat, impulsadas pola Consellería de Vivenda para definir un modelo de construción sostible e, sobre todo, que posibilite uns fogares máis accesibles, cómodos e dignos. O que nunha sociedade moderna debería considerarse como un avance nos dereitos dos cidadáns é considerado sen embargo por algúns sectores como un atranco para a economía, sendo neste caso os máis críticos coa nova normativa os empresarios da construción e a promoción, é dicir, aqueles que simplemente se terían que adicar a cumplir e lexislación e a vender; porque que se saiba, a xente e se cadra tamén os profesionais da especulación inmobiliaria van seguir mercando pisos e casas, malia que agora a crise estea a ralentizar o mercado.
Os razonamentos do sector son tan desafiantes que ameazan con irse a construír fóra de Galicia se non o poden facer como eles queren, e un pregúntase logo se van deixar este millonario negocio en mans de empresas foráneas. Pois claro que non, o que pasa é que o cabreo vén por parte daqueles que fixeron acopio de solo durante os últimos anos e quizá agora non poderán aproveitalo dun xeito tan rendible, porque, por exemplo, desaparecerán as habitacións cegas ou baños interiores, as medidas das estancias terán uns mínimos e evitaránse as orientacións cara o norte para impedir humidades. Ou sexa, que onde antes podíanse colocar en planta de 200 metros cadrados, a razón de 200.000 euros por piso, agora arquitectos e construtores terán que axustarse á normativa e deseñar espazos habitables.
O prezo da vivenda seguramente se incrementará, aínda que mercado debería ser quen de regular os abusos. De todos os xeitos, o comprador terá a vantaxe de que a mercancía que compra vaille seguramente aforrar cartos co paso dos anos en gasto enerxético e, por riba de todo, vai mellorar a súa calidade de vida con respecto a unha vivenda desas feitas a destaxo en época de febre inmobiliaria e a golpe de convenio urbanístico co concello de turno.
A provincia de Lugo ten ademais a característica de que aínda sen teñen que aprobar a maioría de plan de ordenamento municipal, polo que os novos PXOMs van ter que recoller todas estas novidades impulsadas pola Xunta. Claro que no caso da capital, esta circunstancia suporá un novo retraso na aprobación dun plan impulsado hai xa 13 anos e no que os grupos políticos non se acaban de poñer dacordo para sacalo adiante.
As Normas do Hábitat, que ata o presidente Touriño di defender con “paixón”, seguramente non son un catecismo para a construción sostible, pero xunto coa Lei do Solo, e outras normativas de edificación e proteción do entorno poden contribuír a evitar o feísmo e o todo vale que estaba a imperar en Galicia.

A Mesa pola Normalización Lingüística acaba de denunciar os atrancos que o mundo xudicial está a poñer para que o idioma de Galicia teña presenza en sentencias ou nos distintos procesos e trámites administrativos que se levan a cabo en xulgados e audiencias. Mesmo pon o exemplo de que algún xuíz necesitou de tradutor para ler o nada romántico artigo do Código Civil que serve para oficializar un matrimonio, un absurdo só comparable ao protagonizado por aqueles independentistas galegos xulgados hai anos pola Audiencia Nacional e que demandaron intérpretes no seu xuízo. Pois ben, trinta anos despois da aprobación da Constitución e dezasete despois de ter Estatuto de Autonomía en Galicia, leis que garanten a igualdade das dúas linguas oficiais na comunidade, semella que moitos dos encargados de executar o mandado dos lexisladores estanse a pasar por baixo das togas ese compromiso de achegarse ao cidadán na súa lingua. Pero por se esto fora pouco, aínda por riba a linguaxe xurídica que se utiliza en vistas, dictames ou sentencias segue a ser nun castelán rochoso, cargado de xerundios, con adxectivos indescifrabeis e errores de sintaxis.
O caso é que en vez de asumir o compromiso de respectar a lingua galega, a administración de Xustiza faise a remolona e hai quen mesmo chega a criticar, como fai o fiscal xefe de Lugo na última memoria, a outros organismos por facilitar só en galego folletos informativos, como os destinados ás víctimas de violencia de xénero. Contra eses xuízos lixeiros só se me ocorre aquela famosa cita bíblica que recomendaba non mirar a palla no ollo alleo sen ver antes a viga no propio.

A decisión anunciada onte por José Luis Rodríguez Zapatero de renovar parcialmente o seu gabinete de cara á nova lexislatura vén a definir dalgún xeito o modelo de gobernante que quere ser, posto que o perfil de equipo pode axudar a converter en éxito ou fracaso a nova etapa. Neste caso, o presidente do Goberno optou por un equilibrio a tres bandas, con pesos pesados herdados do felipismo, como Solbes, Rubalcaba e Fernández de la Vega; fieis colaboradores como Sebastián, Chacón, Bermejo ou Moratinos, e cotas territoriais ou de xénero, como o alcalde de Hospitalet, ou as ministras de Innovación e Igualdade. Eso si, quédanos sen despexar a dúbida de en que capítulo introducir a Maleni Álvarez, unha excepcionalidade ben difícil de entender.
A mágoa para os socialistas lugueses é a de non ter ao seu líder espiritual, José Blanco, nese equipo, aínda que a realidade é que o político de Palas ten a suficiente influencia como para estar cando queira á fronte dun ministerio. En canto aos galegos, ademais de Elena Salgado, que se presentou por Cantabria, seguen Molina e Espinosa, que ademais asume Medio Ambiente, unha decisión que seguramente alegrará ao lucense Francisco Fernández Liñares, que agora si que semella que ten asegurado o posto de presidente da Confederación Hidrográfica do Miño.
Cando se faga efectiva a súa marcha, outro socialista, José López Orozco, tamén terá que facer, ao igual que Zapatero, unha renovación do seu goberno, coa entrada dun novo concelleiro e coa readxudicación de competencias. A seguinte na lista sería a ex concelleira de Xuventude Rosana Rielo, que quedou fóra do Concello tras perder o PSOE a maioría absoluta nas últimas eleccións municipais.
A socialista déixase ver moito ultimamente polos plenos e actos do partido, o que fai supoñer que pode voltar á corporación, malia que ata hai pouco apuntábase que podería renunciar en favor da seguinte na lista, Nuria Mundiña.
Pero a gran decisión de Orozco neste caso é a quen adxudicarlle unhas competencias tan importantes como son Urbanismo e Zona Rural. A primeira, porque aínda está sen aprobarse o PXOM, e a segunda, porque os votos das
parroquias son os que máis axudaron no seu día ao PSOE a converterse en primeira forza no municipio. O PP xa conseguiu rabuñar apoios nas últimas eleccións, polo que a persoa que se encargue deste área ten a responsabilidade de parar esa sangría. Así pois, López Orozco ten entre mans todo un reto, armar un novo equipo, como xa fixo Rodríguez Zapatero, aínda que este non sexa tan glamuroso nin teña tanta repercusión mediática.