Non hai cousa máis cruel que quitarlle un caramelo a un neno. E ese mesmo cabreo é o que poden coller nos vindeiros meses os pais galegos se o cambio no modelo da gratuidade dos libros de texto anunciado polo Goberno galego lles obriga a pagar algo que xa daban por descontado.
O caso é que a austeridade é a folla de ruta na Xunta e, de cara ao vindeiro curso, podería impoñerse un modelo de axudas para textos escolares en función das rendas. Claro que tendo en conta que moitos pais con ingresos medios están afogados por hipotecas e créditos, o feito de sumar despois do verán un gasto que non tiñan asumido pode xerar esa perrencha da que falabamos ao principio. E será a mesma que, de seguro, lles entrará aos contribuíntes se tamén se chega a consumar a medida de eliminar a devolución dos catrocentos euros de IRPF que instituíu Rodríguez Zapatero. A sorte que teñen os gobernos mal calculadores é que as familias aguantan co que lles boten e se ao final toca pagar de máis pois haberá que tirar do peto dos aforros para afrontar a volta ao colexio. Iso si, de momento toca gozar das merecidas vacacións, así que noraboa aos que as comecen hoxe e paciencia aos que lles toca esperar.

O Arde Lucus MMIX voltou a ser un exitazo que da idea das gañas de festa que teñen os lugueses logo dun inverno de nevaradas e crise. A mobilización popular está a desbordar as previsións e xa hai quen pensa que o acontecemento ata merece un día festivo local. O Entroido, por moi tradicional que fose no seu día, está a perder tirón fronte á festa romana, que é o auténtico Carnaval de verán para Lugo. Señores do Concello, vaiano valorando; os tempos e os costumes mudan e se vostedes foron quen de idear e impulsar esta gran idea, aposten por ela.

En canto ao espectáculo do circo, non estaría mal ir mudando o guión ou a compañía, que se repite ano tras ano. O cheo está asegurado, pero aínda así apetece ver algo novo.

En Lugo levan meses preparando a que leva camiño de convertirse en referente no calendario de festas de reconstrución histórica, o Arde Lucus. Como se dun concerto de U2 se tratase, en tres horas esgotáronse as entradas de tribuna para o circo romano e as modistas ou deseñadoras locais, segundo se pague, atoparon un filón nestes tempos de crise.

O caso é que a cidade das murallas está conseguindo redescubrir o seu pasado máis esplendoroso, aquel que chegou da man dun imperialismo que suxugou pero tamén formou aos habitantes dos castros. Hai dezasete séculos Lugo tiña unhas infraestruturas envexables e os seus habitantes podían desplazarse para comerciar ata outras cidades do noroeste. Hoxe as obras son máis difíciles de conseguir e os tempos de execución son agotadores. Menos mal que agora os lugueses contan cun tribuno no foro, o lugués José Blanco, que di que será capaz de cumprir todos os compromisos adquiridos.

Pero o que de verdade conta é que, segundo o Concello de Lugo, a celebración esta fin de semana do Arde Lucus vai deixar na cidade luguesa uns seis millóns de euros extra e, o que é máis importante, unha carga de autoestima e de concienciación da importancia que ten gabarse da historia propia, aínda que no seu tempo fose importada.

Os tractores volven a saír ás estradas nunha nova escenificación da impotencia do agro galego diante dun mercado do leite que nin gobernos, nin industrias e moito menos os gandeiros van conseguir controlar. Esta crise do sector lácteo, igual ca vivida hai dúas décadas, terá seguramente como consecuencia a redución do número de explotacións. Desaparecerán aquelas menos rendibles, pero que axudaban a manter vivo o modelo de economía rural galego.

Porque a industrialización do agro si que supuxo a mellora nas condicións de vida dos labregos, pero tamén expulsou cara ás vilas e cidades aos futuros traballadores do campo.

As mobilizacións de hoxe, para as que nin siquiera hai consenso entre os sindicatos agrarios, de pouco van servir, xa que ningunha administración vai poder obrigar a unha industria a pagar un precio mínimo por unha mercadoría, porque estaría vulnerando a lei do mercado. Outra cousa é pedir medidas como axudas á reconversión ou o etiquetado claro dos productos lácteos para que o consumidor saiba de onde procede o que está a mercar. Eso si, a imaxe deses tractores invadindo o espazo de coches e camións debería servirnos para entender que non só está en xogo un sector económico senón tamén un xeito de vivir.

Que Rodríguez Zapatero necesita un libro de autoaxuda xa o saben ata os que insisten en que hai brotes verdes na economía. Logo dun ano do trunfo nas urnas, unhas eleccións descafeinadas e sen tensión cidadá acaban de poñer casi catro puntos por diante ao partido de Mariano Rajoy, donde hai quen se atreve a recomendarlle que presente unha moción de censura no Congreso.

Claro que Rajoy debería ter en conta o halo de sorte que sempre rodeu a ZP, que ben podería chegar a afrontar un terceiro mandato en plena fase de recuperación.

Iso si, agora o panorama é tan desacougador que mesmo dá a impresión de que nin os populares se amosan exultantes co trunfo electoral. Se cadra porque desta vez tampouco vai influir na composición do Europarlamento que haxa dous ou tres deputados máis populares ca socialistas. E se cadra porque tamén, logo da euforia desatada polos cambios de goberno en Galicia e Euskadi, no PP decatáronse que a situación é máis complicada do que se pensaba e hai moito traballo por facer.

Non sei se Zapatero ten agora máis clara a folla de ruta que o pasado sábado, pero de momento semella que podería aparcar proxectos polémicos como a nova lei do aborto e darlle para adiante a outros como a reforma laboral. Eso si, a reacción debe ser urxente, as campás tocan a rebato.

Europa chama ás portas dos seus cidadáns para que as urnas apuntalen a feble cimentación que sostén unha UE que está a amosar a súa escasa capacidade de maniobra en tempos de crise como os que corren. As enquisas son unánimes á hora de augurar unha baixa participación e se lles preguntan aos electores se cren que a Unión Europea beneficia a España mesmo amosan desapego hacia ese europeísmo do que se gababan hai anos.

No caso de Galicia arestora vívese unha situación de desencanto sobre todo no rural, que ve como ese proceso de modernización baseado na redibilidade do sector gandeiro se desmorona mentres Bruxelas mira cara outro lado. Queda como gratificación a promesa de ter fondos europeos ata o 2013, para reinvestilos nese cemento que nos achegou por autovía a Europa e que agora prevé levarnos en tren a Madrid en menos de tres horas.

O que non podemos negar é que o que se decide en Estrasburgo e Bruxelas si que nos afecta aos 375 millóns de cidadáns que integramos os 27 estados membros. O problema é que cando esas decisións se topan coa oposición dos gobernos poderosos case sempre caen en saco roto. E cada vez que  iso ocorre o euroescepticismo non fai máis que medrar. Daquela que a ninguén lle estranen o domingo uns resultados cunha alta abstención.

O arcebispo de Santiago, Xulián Barrio, acaba de anunciar oficialmente que 2010 será Ano Santo, algo que a maioría de galegos xa saben posto que o 25 de xullo caerá en domingo, aínda que como queira que a celebración é sobre todo relixiosa o visto e prace ten que saír da Igrexa.

Claro que outra cousa é o xacobeo pagán, descuberto e comercializado por Víctor Vázquez Portomeñe a comezos do noventa e que grazas a terse comido boa parte dos orzamentos da Consellería de Cultura conseguiu promocionar as peregrinacións a Compostela ata o punto de que para o vindeiro ano se espera que cheguen a Galicia ata dez millóns de turistas.

Pero 2010 vai ser ano de vacas fracas e por iso desde a nova Xunta se di que vai ser un Xacobeo austero e espiritual, xusto o que pide o Arcebispado, que mesmo reivindica que as prazas do entorno da catedral compostelá se usen só para actos relixiosos. Nada de mitins nin feiras na Quintana e do Obradoiro xa falaremos, que tan sagrado é o de dentro como o de fóra. Pois non sei se opinarán así os que decidiron que Santiago era unha cidade Patrimonio da Humanidade e non só da igrexa católica.

Debates teolóxicos á marxe, agora só queda saber se Galicia saberá aproveitar esta nova oportunidade para promocionarse e conseguir visitantes. Falta fai.

Non fai falta facer un estudo sociopedagóxico. Chega con preguntarlle a calquera rapaz de ESO ou BAC das grandes vilas e cidades do país para saber canto galego falan na escola. “Pois na clase de lingua e literatura, porque é obrigatorio”, dirán. Pois aínda así, a Xunta propón agora separar en aulas distintas aos alumnos segundo a súa fala, de xeito que o neno ou nena galegofalante podería acabar nunha clase xunto con outros dous ou tres ‘raros’ máis do colexio que me recorda outra que había no instituto Masculino de Lugo, xunto ós váteres e con só tres cadeiras, na que se impartía a asignatura de Grego.

Tamén me acordo que cando marchei para Euskadi estudar Xornalismo, o primeiro día entrei por erro no aulario de euskera e logo de ver na pizarra o horario escrito nesa lingua descoñecida entráronme os suores. Onde me acababa de meter. Logo alguén me sacou do erro e me indicou o edificio dos castelánfalantes, pero o feito de ver aquela división serviume para entender máis adiante o por que do chamado conflito vasco.

Deberiamos preguntarnos se de verdade o que queremos aquí e acabar segregando desde a infancia para crear dúas sociedades enfrontadas ou formar aos mozos na cultura universal sen esquecer que temos unha lingua propia. Ou, máis ben, iso teñen que preguntarseo os encargados de gobernar.

O pequeno concello lugués de Muras está a ser noticia non porque a crise estea a facer dano no seus escasos sectores produtivos, agora máis enfocados ó sector eólico, pois os seus preto de oitocentos habitantes son a maioría xubilados, senón porque o seu alcalde acaba de fixarse un salario que supera o orzamento que o seu concello adica a infraestruturas.  Aínda que non é de bo gusto andar aireando ás nóminas dos demais, o certo é que resulta chamativo que o popular Issam Algnam Azam, neste clima de austeridade que proclama o seu partido, se vaia embolsar preto de 60.000 euros por facer de rexedor dun concello onde a xestión máis importante da semana pode ser quedar co secretario para tomar café.

Na súa defensa, o alcalde de orixe sirio di que aínda así vai perder cartos con respecto ó seu traballo na sanidade, pero o problema é que tendo en conta a falta de médicos rurais que padecemos e o excedente de políticos sen cargo xórdenos a dúbida de se non sería mellor que o rexedor cedese o bastón de mando e de paso lle aforrase un gasto o seu concello e un sufoco ao seu partido.

O caso de Muras é só un exemplo dos excesos que a profesionalización da política está a xerar nas pequenas administracións e que resulta máis chamativo no caso de Galicia, onde hai unha alta porcentaxe de concellos de menos de dous mil habitantes que teñen en nómina con adicación exclusiva non só a moitos alcaldes, senón tamén a algún dos seus concelleiros. A redución de ingresos que están a sofrir, provocada en parte pola caída da construción, vai obrigar a reinventar o xeito de xestionar o eido local, por moito que lles doa a aqueles munícipes que fan da política unha forma de vida cando en moitos casos só se demanda voluntarismo a prol da comunidade.

Tampoco é que se lles pida ás corporacións que procedan como fixo a oposición no concello de Meira, que aproveitou unha ausencia no pleno dun membro do equipo de goberno para rebaixarlle en cincocentos euros o soldo ó alcalde. Se cadra estas medidas deberían saír dos propios rexedores e, indo máis aló, dunha lexislación que impida que gran parte dun orzamento municipal sexa asignado ó chamado capítulo 1, o que atinxe aos gastos de persoal. Iso non quere dicir que haxa que pechárllelas portas da política aos profesionais mellor pagados, o que se pide é que cando decidan entregar o seu tempo ao servizo da comunidade, pois dean, a poder ser, o adicado ao ocio. E senón, que deixen paso a outros.

O máis sobranceiro representante do xornalismo ácrata, Federico Jiménez Losantos, di que se vai da Cope, e canda el o seu acólito da noite, César Vidal. Marcharán logo das vacacións de verán toda vez que as diferenzas entre algúns bispos e estes clérigos das ondas semellan irreconciliables e de que o feito de verse relegados á tarde-noite non os convencía.

Din os datos do EGM que Jiménez Losantos consegue reunir a diario a preto de 1.400.000 ouvintes neses espertares apocalípticos e almorzos ácidos, que converten un magacín matinal nun incendiario foro onde a sátira e a inquina retratan a unha España máis calamitosa que real. Pero é que Jiménez Losantos non da tregua e ese ritmo de inmolación acaba por enganchar. Se se arriscan, fagan a proba. A min custoume saír.

Agora ben, que ninguén pense que o afamado locutor se cre todo o que di, pois o guión ás veces obriga ó actor a esaxerar para manter o pulso que ese público entregado reclama. O que está claro é que as voces críticas nunca están de máis nunha sociedade democrática e se por riba se consegue poñer de acordo a Goberno e oposición sobre o malo que é un, pois o traballo é de nota. Eu nunca lle daría un premio de xornalismo a Federico, pero tampouco lle taparía a boca. Iso só lle está permitido a quen de verdade manda, a audiencia.